Mindfulness

Mindfulness betekent simpelweg: bewust zijn van de huidige ervaring. Je kunt het woord ‘mindfulness’ vertalen met ‘opmerkzaamheid’ of ‘aandachtigheid’. Het is een vaardigheid die je kunt oefenen en gaat over aanwezig zijn bij wat je dit moment bewust bent, zonder iets anders te willen ervaren dan wat je nu ervaart.

Als je meer in het moment bent, gaan gedachten, lichamelijke gewaarwordingen en gevoelens of emoties minder met je op de loop. Je kunt ze beter waarnemen zoals ze komen en gaan en er op een nieuwe, meer ondersteunende, manier mee om gaan.

Mindfulness is een manier om aandacht te geven, bewust, in dit moment, zonder oordeel.

Jon Kabat-Zinn

Mindfulness is het makkelijkst te begrijpen vanuit zijn tegendeel: leven op de automatische piloot. In de keuken, tijdens het autorijden, op het werk – let maar eens op hoe vaak we op routine draaien terwijl de denkgeest bezig is met verleden en toekomst.

Toch kennen we ook allemaal ervaringen van volledig aanwezig zijn: de adembenemende zonsondergang, prachtige muziek of een andere intense ervaring. Onze geest is stil, we zijn een en al aandacht. We proeven de rijkdom van het moment.

Dit vermogen om te genieten van het Nu is altijd aanwezig. Je verleert het niet. Alleen zit er bij ons volwassenen meestal iets tussen: hersenspinsels. We zijn afgedwaald met onze aandacht, meestal naar het verleden of de toekomst. We zijn niet beschikbaar voor onze zintuigen. We zijn niet beschikbaar voor het hier en nu.

Door vaker je aandacht te sturen, leer je afstand te nemen van de spinsels in je hoofd. Je kunt je beter concentreren, je ontspant gemakkelijker. De geest wordt rustiger en er ontstaat weer ruimte om te genieten. Want het geheim van genieten is dat het gebonden is aan het hier en nu. Natuurlijk: een prettige herinnering, een opwindende droom of een leuk vooruitzicht kan ook plezier geven – maar dat is toch anders dan genieten van de realiteit van dit moment. En dat doe je met het lichaam, met de zintuigen. Ruiken, zien, proeven, voelen.

Je leert ook bewust keuzes te maken in plaats van automatisch te reageren. Hierdoor vang je stressprikkels eerder en beter op en ga je anders om met gedachtepatronen die tot somberheid en angst leiden. Je kunt beter je grenzen bewaken. Mindfulness leert je om bewust te worden van de patronen van denken en doen die stress veroorzaken.

Je wordt je bewust dat stresspatronen manieren zijn van automatisch reageren die, hoewel ze het goed bedoelen, het meestal erger maken in plaats van minder erg en daardoor niet adequaat zijn. Deze bewustwording geeft meteen een manier om er anders mee om te leren gaan, want niemand kiest bewust voor stressvolle reacties.

Zo leer je – paradoxaal genoeg – te ontspannen op het moment van de spanning, het ongemak, het verdriet of de pijn. Dit wordt ook wel ‘diepe ontspanning’ genoemd, omdat je leert ontspannen tijdens de ervaringen – prettig of onprettig – wanneer ze zich primair voordoen, zodat de hele stressreactie niet op gang hoeft te komen. De uitslaande brand wordt voorkomen in plaats van later te moeten worden geblust.

De Amerikaan Jon Kabat-Zinn heeft Mindfulness met westerse psychologische inzichten verenigd tot de mindfulnesstraining. Hiernaast is een korte video met zijn uitleg over het begrip Mindfulness.